تحقیق سیلاب

سیلابدشتها زمینهای كم اطراف در كناره های رودخانه ها دریاچه ها و اقیانوسها می باشند سیلابدشتها با دروه برگشت سیلابی كه آنها را زیر آب ببرد از یكدیگر متمایز می شوند برای مثال سیلابدشت 10 ساله در سیلاب با دوره بازگشت 10 سال زیر آب می رود سازه های كنترل جریان مانند سدها سیل بندها كانالهای سیل بنحوی طراحی می شوند تا سیلاب با دوره بازگشت معین حفاظت از م
دسته بندی جغرافیا
فرمت فایل doc
حجم فایل 50 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 46


فروشنده فایل

کد کاربری 7169
تمام فایل ها

مقدمه

بدون شك سیلاب بعنوان یك بلای طبیعی شناخته شده است ولی در عمل سیلاب هم از نظر تلفات جانی و هم از نظر خسارات مالی مهیب ترین بلای طبیعی در جهان محسوب می شود. از سال 1988 تا 1997 حدود 390000 نفر در اثر بلایای طبیعی در جهان كشته شدند كه 58 درصد مربوط به سیلاب، 26 درصد در اثر زلزله 16 درصد در اثر طوفان و بلایای دیگر بوده است. خسارات كل در این 10 سال حدود 700 میلیارد دلار بوده است كه به ترتیب 33، 29، 28 درصد مربوط به سیلاب، طوفان و زلزله بوده است. در این رابطه نكته نگران كننده، روند افزایشی تلفات و خسارات سیلاب در جهان در دهه های اخیر بوده است. افزایش جمعیت و دارایی ها در سیلابدشتها تغییرات هیدرو سیستمها و اثرات مخرب فعالیتهای انسانی از دلایل عمده این روند افزایش بوده است. در هنگام بارش باران و برف, مقداری از آب جذب خاك و گیاهان می شود, درصدی تبخیر میشود و باقیمانده جاری شده و رواناب نامیده می شود. سیلاب زمانی روی می دهد كه خاك و گیاهان نتوانند بارش را جذب نموده و در نتیجه كانال طبیعی رودخانه كشش گذردهی رواناب ایجاد شده را نداشته باشد. بطور متوسط تقریبا 30 درصد بارش به رواناب تبدیل می شود كه این میزان با ذوب برف افزایش می یابد. سیلابهایی كه بصورت متفاوت روی می دهد منطقه ای به نام سیلابدشت را در اطراف رودخانه بوجود می آورند. سیلابهای رودخانه اغلب ناشی از بارش های شدید می باشد كه در برخی موارد همراه با ذوب برف می باشد. سیلابی كه بدون پیش هشدار یا پیش هشدار كمی در رودخانه جاری شود تند سیل نامیده می شود. تلفات جانی این تند سیلابها كه در حوزه های كوچك بوقوع می پیوندند عموما بیشتر از تلفات جانی سیلابهای رودخانه های بزرگ می‌باشند. نواحی ساحلی نیز در معرض آبگرفتگی ناشی از موجهای بوجود آمده از طوفانهای شدید بر سطح اقیانوسها یا موجهای ناشی از زلزله های زیرزمینی می باشند. سیلابها نه تنها موجب خسارت به دارایی ها میشوند و جان انسانها و حیوانها را به خطر می اندازند بلكه اثرات دیگری نیز از خود بر جا می گذارند. رواناب ناشی از بارشهای شدید موجب فرسایش خاك در بالادست و مشكلات رسوب گذاری در پایین دست می گردد. زیستگاههای ماهی و دیگر جانوران اغلب در اثر سیلاب نابود می شوند. سرعت زیاد جریان موجب افزایش خسارتها می شود. سیلابهای طویل المدت موجب توقف ترافیك شده ومانع از زهكشی و كاربری اقتصادی از اراضی میشوند. تكیه گاههای پلها, سواحل رودخانه ها, خروجی های فاضلاب و دیگر سازه ها دچار آسیب می شوند و در كشتی رانی و تولید انرژی برق آبی خلل وارد می شود. خسارات اقتصادی سیلابها در جهان سالیانه دهها میلیارد دلار برآورد می شود.

مهار سیلابها

روشهای اصلی مهار سیلاب از زمانهای دور بكار گرفته می شوند. اینها شامل احیا ﺀ جنگلها, احداث سیل بندها , سدها, مخازن و كانالهای سیلاب بر می باشند. در زمانهای دور در كشور چین در كناره های رودخانه زرد سیل بندهای طویلی احداث گردید. تصور سازندگان این سیل بندها این بود كه با محدود كردن رودخانه, احداث سیل بندها موجب افزایش سرعت و فرسایش و عمیق تر شدن بستر می شوند و در نتیجه گذردهی رودخانه افزایش می یابد. بر خلاف تصور اولیه, احداث سیل بندها موجب بالا آمدن بستر رودخانه گردید و بجای آن در گستره وسیعی رسوب گذاری شود این امر در محدوده سیل بندها صورت می گرفت. با بالا آمدن بستر رودخانه اجبارا ارتفاع سیل بندها نیز افزایش یافت و پس از 4000 سال بستر رودخانه در برخی نقاط به حداكثر 21 متر بالاتر از دشتهای اطراف رسید. در سال 1887, یكی از بدترین سیلابهای تاریخ در این رودخانه بوقوع پیوست و یك میلیون نفر در اثر این سیلاب كشته شدند. سیل بندهایی كه در قرون وسطی در رودخانه های پو, دانوب, راین, رون و ولگا احداث شده اند در قرن بیستم با برنامه احیاﺀ جنگلها واحداث مخازن تقویت شده اند.

دررودخانه می سی سی پی لایروبی های منظم برای حفظ عمق رودخانه هزینه های هنگفتی به همراه داشته است. سیلابهای این رودخانه بخصوص در سال 1993 نشان داد كه سیل بندها به تنهایی حفاظت كافی را فراهم نمی كنند و روشهای دیگر مدیریت سیلاب مورد نیاز می باشند. سازه های كنترل سیلاب در جریان سیلاب 1993 نتوانسته سیلاب را مهار كنند و 1 میلیون هكتار زمین دچار آبگرفتگی گردید و خسارات وارده بیش از 10 میلیارد دلار برآورد می شود. بیشترین تراز سیلاب در سال 1993 در رودخانه میسوری به 15 متر بلندتر از كناره های رودخانه رسید.

یكی از روشهای موثر مدیریت سیلاب, احداث سیستم سدهای زنجیره ای بالادست حوزه میباشند سیلابها در این سدها ذخیره شده و بتدریج در فصل های خشك رها می شوند. تجارب جهانی استفاده از این سدها, عملی بودن مدیریت كارآی سیلاب را بوسیله مخازن سدها مورد تایید قرار می دهند.

در شرایط عادی, بهره برداری از این سدها با هدف تولید انرژی و ذخیره آب صورت می گیرد. در جریان سیلابها سدهایی كه به سرشاخه ها نزدیك می باشند, سیلابها را ذخیره می كنند. در همین حال سدهای پایین دست به آرامی تخلیه می شوند. سپس سیلابها به سدهای پایین تر انتقال می یابند و در نهایت به رودخانه اصلی كه گذردهی آن با اصلاح مسیر بهبود یافته است تخلیه می شوند.

یكی از پروژه های بزرگ مهار سیلاب پروژه دلتا در هلند می باشد. این پروژه از سال 1958 تا سال 1985 احداث گردید. این پروژه شامل سدهای عظیمی است كه جزیره های دلتاهای روخانه راین, ماس و شیله را بهم متصل می كنند. دریچه های سد طوفان 9 كیلومتری تنها زمانیكه سیلاب پیش بینی شود بسته می شوند. در غیر اینصورت مد دریا آزادانه از سد طوفان عبور می كند. یك پروژه مشابه در مقیاس كوچكتر بر روی رودخانه تایمز در فاصله كوتاهی از لندن در سال 1983 احداث گردید.

در طی قرون متمادی، انسان با قطع درختان و نابود كردن پوشش گیاهی خاك, موجب افزایش پتانسیل سیلاب و فرسایش خاك گردیده است. كشت اراضی, قابلیت خاك را در جذب آب كاهش می دهد و موجب افزایش رواناب می گردد. اراضی وسیعی در بالادست رودخانه ها در اثر كشاورزی وفرسایش خاك حاصله دچار تخریب گردیده است. مدیریت سیلاب در این مناطق در جهت احیاء پوشش گیاهی و حفظ خاك مانند تغییر الگوی كشاورزی و شخم زدن در جهت خطوط تراز متمركز گردیده است.

روش دیگر مدیریت سیلاب, احداث كانالهای سیل بر در پایین دست رودخانه به منظور انحراف سیلاب می باشد. رودخانه در برخی نقاط عریض تر می نمایند و سیلاب می تواند در سیلابدشت جاری شود. انحراف سیلاب به مناطق محدود شده نیز می تواند خسارات را در دیگر نقاط كاهش دهد. مصریها هزاران سال است از سیلابها برای افزایش حاصلخیزی اراضی كشاورزی استفاده كرده اند. زیرا رسوباتی كه بر روی اراضی ته نشین می شود موجب غنی شدن خاك می شود.

قوانین مهار سیلاب

در آمریكا در اواخر قرن نوزدهم میلادی, دولت به منظور مهار سیلاب, سیل بندهای زیادی را بر روی رودخانه می سی سی پی احداث نمود.

زمانیكه تحقیقات علمی در مورد عوامل وقوع و تشدید سیلاب نشان داد كه احداث سیلاب بندها بعنوان یك روش مهار سیلاب كافی نیست, اولین گامها به منظور احیاﺀ جنگلها و حفظ خاك برداشته شد. در سال 1935, اداره حفظ خاك توسط كنگره تاسیس گردید. در دهه 1930, جنگلهای ملی زیادی در راستای برنامه حفظ خاك ایجاد گردید.

سیلابدشت:

سیلابدشتها زمینهای كم اطراف در كناره های رودخانه ها, دریاچه ها و اقیانوسها می باشند. سیلابدشتها با دروه برگشت سیلابی كه آنها را زیر آب ببرد, از یكدیگر متمایز می شوند. برای مثال سیلابدشت 10 ساله در سیلاب با دوره بازگشت 10 سال زیر آب می رود. سازه های كنترل جریان مانند سدها, سیل بندها, كانالهای سیل بنحوی طراحی می شوند تا سیلاب با دوره بازگشت معین, حفاظت از مناطق را به انجام برسانند. این سطح ایمنی بر اساس ملاحظات اقتصادی، تمایلات جوامع مربوطه، اثرات زیست محیطی و عوامل دیگر تعیین می شود. مهندسین می توانند سازه ها را بنحوی طراحی كنند كه سطح ایمنی بالا را تضمین كند. جوامع معمولا سطوح ایمنی پایین تری را انتخاب می كنند. این امر به علت هزینه اولیه قابل ملاحظه میباشد. در آمریكا برنامه ملی بیمه سیلاب حداقل دوره بازگشت را 100 ساله انتخاب كرده است. با این دوره بازگشت در یك دوره 30 ساله, 26 درصد شانس وقوع سیلاب طراحی سازه ها یا بزرگتر وجود دارد.

سیل بندها ممكن است طراحی شوند یا بدون طراحی احداث شوند. در سیل بندهای طراحی شده, ملاحظات تخصصی بر شرایط خاك پی, نوع خاك مورد استفاده در خاكریز, تراكم مناسب خاكریز, حفاظت بالا دست سیل بند در مقابل آبشستگی و دیگر عوامل مورد توجه قرار می گیرد. سیل بندهای غیر مهندسی در عمل خاكریز طویل در مسیر رودخانه می باشند. سیل بندهای طراحی شده در صد تخریب بسیار كمتری از سیل بندهای غیر مهندسی دارند. تخریب سیل بندها معمولا ناشی از سیلاب بزرگتر از سیلاب طراحی, نگهداری نامناسب و شسته شدن سیل بند از زیر می باشد.

مدیریت توسعه سیلابدشت

مدیریت توسعه سیلابدشت از آنجا نشأت گرفت كه مؤسسات دولتی و عمومی علاقمند به كنترل تغییرات مناطق در حال توسعه (نظیر تغییر كاربری اراضی، ساخت و سازه ها، تاسیسات زیربنایی و غیره) در سیلابدشت ها شدند. فنون به كار گرفته شده در این جهت در مقیاس مالی سرمایه گذاری كمتری می طلبد ولی در مقیاس تعهدات فردی (هزینه های اجتماعی) هزینه بالایی در بردارد. مدیریت توسعه سیلابدشت، برای موفقیت نیاز به تعهد جمعی برای انجام اقدامات لازم دارد. اهداف كلان چنین اقدامات محدودكننده ای به قرار زیر است:

كاهش خسارات بالقوه مالی و تلفات جانی در آینده

تعیین و تشریح كاربری قابل قبول یا منطبق با شرایط از اراضی كه در محدوده مشخص شده سیلابدشت قرار دارند; و مهمتر از همه این كه:

افزایش آگاهی عمومی و مؤسسات در رابطه با خطرپذیری نواحی سیل زده در سیلابدشت.

داده های مورد نیاز

جهت اعمال مدیریت لازم، جمع آوری اطلاعات حداقل و تحلیل آنها الزامی است. اطلاعات مورد نیاز به ترتیب اولویت در بخش های زیر فهرست شده است. همچنین موارد زیر نمایانگر رهیافت های مرحله بندی شده ای هستند بنحوی كه اطلاعات كسب شده در مراحل بعدی برآورد دقیق تر را ممكن ساخته و در نتیجه طرح مدیریتی راهبردی مناسب تر و كاراتری فراهم می گردد.

تهیه نقشه خطرپذیری سیل (ریسك سیل)

تعیین انواع مختلف كاربری اراضی موجود و برنامه ریزی شده شامل:

فهرست و طبقه بندی ساختمان ها و یا سازه ها و تاسیسات زیربنایی كه بالقوه تحت تاثیر سیل طراحی قرار دارند.

مقررات توسعه سیلابدشت

اساس مقررات توسعه سیلابدشت، ارائه خطوط راهنما و صدور مجوز كاربری اراضی این نواحی است. مقررات توسعه سیلابدشت با وضع قوانین كه انجام اقداماتی را توصیه می كند و از انجام بعضی موارد مانع می شود، اعمال می گردد. مقررات باید در سطح ملی، استانی یا منطقه ای برقرار شود.

آئین نامه های پهنه بندی و كاربری اراضی

آئین نامه های پهنه بندی و كاربری اراضی مقررات عمومی هستند كه استفاده از اراضی،آب و سازه ها را در جهت منافع عمومی بوسیله قدرت اجرائی دولت محلی محدود می نمایند. حالت تقسیم كردن سیلابدشت به دو ناحیه در بسیاری نقاط بویژه در آمریكای شمالی پذیرفته شده است.

آیین نامه های اجرایی ساختمانی

آیین نامه های اجرایی ساختمانی شامل حداقل استانداردهای احداث آنهاست كه مقاومت سازه را در سیلابدشت تضمین می كند و بدین ترتیب خسارات بالقوه كاهش می یابد. مقررات ملی ساختمان سازی كانادا شامل پیش بینی های مربوط به مقاوم كردن بناها در مقابل سیل است.

خط مشی های توسعه

اساساً مسئولین توسعه اراضی و شهرسازی سیاست هایی اتخاذ می كنند كه براساس آنها توسعه تسهیلات، خیابان ها و سایر خدمات در نواحی سیل گیر ممكن نشود.

تعدیل مالیات

تعدیل مالیات در برگیرنده تعهداتی از صاحبان اراضی در سیلابدشت در رابطه با ساقط شدن برخی حقوقشان در رابطه با انتخاب كاربری اراضی در مقابل كاهش مالیات در یك دوره مشخص است.

حفاظت در مقابل سیلاب

برای حفاظت در مقابل سیلاب از روشهای سازه ای و غیر سازه ای استفاده می شود. در عمل روشهای متعددی برای حفاظت یك منطقه خاص مورد نیاز می باشد. بیشتر سیلابدشتها در آمریكا پهنه بندی شده اند.

اقداماتی كه مردم برای حفاظت خود در مقابل سیلاب در حال وقوع می توانند انجام دهد بستگی به چند عامل دارد:

زمان میان هشدار و آبگرفتگی. در صورتیكه این زمان حدود 8 ساعت باشد خسارات مادی تا حدود زیادی قابل پیشگیری است.

موجود بودن پیش بینی های دقیق در مورد تراز رودخانه - بر اساس این پیش بینی میتوانند اثاثیه خانه را در ارتفاع یك متری قرار داده یا به طبقه دوم ببرند و یا اصلا" كل اثاثیه را به خارج انتقال دهند.

توانایی, قدرت, كارآیی و در دسترس بودن نیروهای كمكی

آمادگی های قبلی

اقداماتی كه مردم برای حفاظت د رمقابل سیلابهای آینده می توانند انجام دهند:

  • انتقال سازه به زمینهای بلندتر
  • افزایش تراز كف سازه
  • ضد سیل كردن سازه
  • استفاده از دیواره ها در اطراف سازه
  • برنامه ریزی برای تخلیه
  • خرید بیمه سیلاب

اقداماتی كه جوامع بعد از وقوع سیلاب می توانند به انجام برسانند:

خرید املاك در سیلابدشت و تبدیل سیلابدشت به پارك, فضای سبز و …

برنامه ریزی برای پهنه بندی به منظور محدود كردن توسعه در مناطق در معرض خطر

توسعه یا بهبود برنامه های شرایط اضطراری

همكاری با نهادهای دولتی به منظور بهبود حفاظت سازه ای منطقه

اعمال روشهای غیر سازه ای در مقیاس وسیع

ارائه كمكهای فنی و مالی به مالكین برای مقاوم سازی در مقابل سیلاب

شرایط اولیه حوزه آبریز